BOBİ FRS nedir, kimler uygular?

Bir şirket bağımsız denetim kapsamına girdiğinde ilk sorulardan biri, finansal tabloların hangi çerçeveye göre hazırlanacağıdır. Vergi mevzuatına göre tutulan kayıtlar defter tutma yükümlülüğünü karşılar; ancak denetçinin görüş verdiği finansal tabloların, Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumunun (KGK) belirlediği bir finansal raporlama çerçevesine göre hazırlanması gerekir.

Denetime tabi şirketlerin büyük bölümü için bu çerçeve BOBİ FRS'dir. Standart, Türkiye Finansal Raporlama Standartlarına (TFRS) kıyasla daha sade ve uygulama maliyeti daha düşük bir yapı sunar. Buna karşılık vergi esaslı tablolardan önemli ölçüde ayrışan ilkeler içerir.

Bu yazıda BOBİ FRS'nin dayanağını, kimlerin uygulamak zorunda olduğunu, büyük ve orta boy işletme ayrımını ve 2026 itibarıyla geçerli eşik değerleri özetliyoruz.

BOBİ FRS nedir?

BOBİ FRS, KGK'nın Büyük ve Orta Boy İşletmeler İçin Finansal Raporlama Standardı Hakkında Tebliğ (Sıra No: 56) ekinde yayımlanmıştır. Tebliğ, 29 Temmuz 2017 tarihli ve 30138 sayılı (Mükerrer) Resmî Gazete'de yer almış; 1 Ocak 2018 ve sonrasında başlayan hesap dönemlerinde uygulanmak üzere yürürlüğe girmiştir. Dayanağı, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 88. maddesi ile 660 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 26. maddesidir.

Tebliğin amacı, bağımsız denetime tabi olup TFRS uygulamayan işletmelerin finansal tablolarının gerçeğe uygun, ihtiyaca uygun ve karşılaştırılabilir bilgi sunmasını sağlamaktır. KGK, standardın oluşturulmasında "Önce Küçükleri Düşün" yaklaşımını esas aldığını belirtmektedir: Temel hükümler orta büyüklükteki işletmelere göre kurgulanmış, büyük işletmeler için ilave yükümlülükler ayrıca düzenlenmiştir.

Standart, uygulayıcılardan gelen geri bildirimler ve KGK inceleme çalışmaları sonucunda revize edilmiştir. BOBİ FRS 2021 Sürümü hakkındaki Kurul Kararı 30 Mart 2021 tarihli ve 31439 sayılı (Mükerrer) Resmî Gazete'de yayımlanmıştır. Güncel eşik değerler de KGK tarafından bu sürüme işlenmektedir.

BOBİ FRS'yi kimler uygular?

Tebliğe göre BOBİ FRS, bağımsız denetime tabi olup TFRS uygulamayan işletmelerin münferit ve konsolide finansal tablolarının hazırlanmasında zorunludur. Bu tanımın iki unsuru vardır:

• İşletmenin bağımsız denetime tabi olması. Hangi şirketlerin denetime tabi olduğu, Türk Ticaret Kanunu'nun 397. maddesi uyarınca Cumhurbaşkanı Kararı ile belirlenir. Güncel düzenleme 6434 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı'dır.
• İşletmenin TFRS uygulamaması. TFRS uygulayacak işletmeler KGK Kurul Kararı ile ayrıca belirlenmiştir. Bu kapsama girmeyen denetime tabi şirketler BOBİ FRS'yi uygular.

2017 tarihli Tebliğ, isteğe bağlı geçişleri de sınırlar: BOBİ FRS'yi uygulayan işletmeler iki yıl geçmeden isteğe bağlı olarak TFRS'ye geçemez. İsteğe bağlı TFRS uygulayan işletmelerin BOBİ FRS'ye dönebilmesi için de en az iki yıl TFRS uygulamış olması gerekir. Bu nedenle çerçeve seçimi, kısa vadeli bir tercih olarak değil, birkaç yıllık bir karar olarak ele alınmalıdır.

Büyük işletme ve orta boy işletme ayrımı

BOBİ FRS'yi uygulayan işletmeler, büyüklüklerine göre ikiye ayrılır. Standardın 5. maddesine göre aşağıdaki üç ölçütten en az ikisinin eşik değerini, varsa bağlı ortaklıkları ve iştirakleriyle birlikte, art arda iki raporlama döneminde aşan işletme, izleyen raporlama döneminde büyük işletme olarak değerlendirilir. Bu ölçütleri karşılamayan işletmeler orta boy işletme kabul edilir.

Değerlendirmede, ilgili yıl için geçerli olan eşikler esas alınır ve bu eşiklerin önceki iki yılda aşılıp aşılmadığına bakılır. KGK'nın verdiği örneğe göre 2024 yılı için değerlendirme yapan bir işletme, 2024'e ait eşikleri 2022 ve 2023 yıllarının tutarlarıyla karşılaştırır. Aynı mantıkla 2026 değerlendirmesi, 2026 eşiklerinin 2024 ve 2025 dönemlerinde aşılıp aşılmadığına göre yapılır.

2026 eşikleri, KGK'nın 4 Mayıs 2026 tarihli kararıyla belirlenmiş ve 9 Mayıs 2026 tarihli ve 33248 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır. Bu değişiklik 1 Ocak 2026 ve sonrasında başlayan hesap dönemlerinde geçerlidir.

Büyük işletme olmanın pratik sonuçları

KGK'nın açıklamasına göre BOBİ FRS'de büyük işletmelere yönelik ilave yükümlülükler üç başlıkta toplanır. Eşiklerin güncellenmesiyle bu yükümlülüklerin daha az sayıda işletme için zorunlu hale gelmesi amaçlanmıştır:

1. 1.Ertelenmiş vergi tutarının finansal tablolarda sunulması.
2. 2.Konsolide finansal tabloların hazırlanması.
3. 3.Ek dipnot açıklamalarının yapılması.

Bu yükümlülükler, muhasebe ekibinin iş yükünü ve kapanış takvimini doğrudan etkiler. Örneğin konsolidasyon, grup şirketleri arasındaki işlemlerin ayrıştırılmasını ve muhasebe politikalarının uyumlaştırılmasını gerektirir. Bu nedenle büyük işletme sınırına yaklaşan şirketlerin, sınırın aşılmasını beklemeden hazırlık yapması yerinde olur.

Standarttaki önemli güncellemeler

BOBİ FRS yayımlandığından bu yana birkaç kez değiştirilmiştir. Yöneticilerin takip etmesi gereken başlıca değişiklikler şunlardır:

• BOBİ FRS 2021 Sürümü (Resmî Gazete, 30 Mart 2021, sayı 31439 Mükerrer): Bölümler arası uyumu artıran ve açıkça düzenlenmemiş konuları netleştiren kapsamlı revizyon.
• Yüksek enflasyon bölümü değişikliği (Resmî Gazete, 5 Mart 2022, sayı 31769): Bölüm 25'teki yüksek enflasyonlu ekonomilerde finansal raporlama hükümleri değiştirilmiş; değişiklikler 1 Ocak 2021 ve sonrasında başlayan hesap dönemlerinde geçerli olmak üzere ileriye yönelik uygulanmıştır.
• Büyük işletme eşiklerinin güncellenmesi: Enflasyonun bilanço büyüklüklerini şişirmesi nedeniyle aktif toplamı ve net satış hasılatı eşikleri dönemsel olarak artırılmıştır. Bu kapsamdaki güncellemelerden biri 15 Haziran 2024 tarihli ve 32577 sayılı Resmî Gazete'de, en sonuncusu ise 9 Mayıs 2026 tarihli ve 33248 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır.

Uygulamada dikkat edilecek noktalar

BOBİ FRS'ye geçiş ya da büyük işletme statüsüne giriş, yalnızca muhasebe departmanını ilgilendiren teknik bir konu değildir. Yönetimin aşağıdaki noktaları zamanında ele alması, denetim sürecini de kolaylaştırır:

• Eşik hesabını grup bazında yapın: Ölçütler, varsa bağlı ortaklıklar ve iştiraklerle birlikte değerlendirilir.
• Her yıl için geçerli eşiği kontrol edin: Eşikler sık güncellendiğinden önceki yılın değerleri doğrudan kullanılmamalıdır.
• Vergi esaslı kayıtlarla BOBİ FRS tabloları arasındaki farkları izleyin: Bu farklar düzenli bir mutabakat tablosuyla takip edilmelidir.
• Muhasebe politikalarını yazılı hale getirin: Ekip değişse bile uygulamanın tutarlı kalmasını sağlar.
• Dipnotlar için veri toplamayı yıl içine yayın: Yıl sonunda tüm bilgiyi bir anda derlemek gecikmelere yol açar.

Sonuç olarak BOBİ FRS, denetime tabi ve TFRS uygulamayan şirketlerin ortak dilidir. Hangi statüde olduğunuzu her yıl güncel eşiklerle kontrol etmek ve ek yükümlülükleri önceden planlamak, hem raporlama kalitesini hem de denetim takvimini doğrudan etkiler. Galata Audit, BOBİ FRS'ye göre hazırlanan finansal tabloların bağımsız denetimi kapsamında bu değerlendirmeleri şirketlerle birlikte ele almaktadır.